Adi Ortaklık Nedir?

27.10.2026

Ticari ve hukuki hayatta en yalın, hızlı kurulabilen ve esnek iş birliği modellerinden biri adi ortaklıktır. Ancak bu esneklik, ortakların hukuki risklerden ve borçlardan muaf olduğu anlamına gelmez. Türk hukukunda şirketler hukukunun temelini ve genel çerçevesini oluşturan adi ortaklık, kuruluşundaki pratikliğe karşın ortakların şahsi ve sınırsız sorumluluğu nedeniyle ciddi hukuki detaylar barındırır.

1. Adi Ortaklık Nedir ve Hukuki Niteliği Nelerdir? (TBK m. 620)

Adi ortaklık; Türk Borçlar Kanunu'nun 620. maddesinin 1. fıkrasında, iki veya daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşme olarak tanımlanmıştır.Türk hukuku sistematiğinde kanunla özel olarak düzenlenmiş diğer ortaklık türlerinin (anonim, limited, kollektif gibi ticaret şirketleri) ayırt edici niteliklerini taşımayan tüm kişi birlikleri kanunen adi ortaklık hükümlerine tabidir. Ayrıca Türk Ticaret Kanunu (TTK m. 126) uyarınca ticaret şirketlerinde hüküm bulunmayan hallerde niteliğine uygun düştüğü ölçüde adi ortaklık hükümleri tamamlayıcı kural olarak uygulanır.

Adi Ortaklık Hükümleri (TBK m. 620–645)

Düzenlendiği Mevzuat

Türk Borçlar Kanunu (TBK m. 620–645)

Tüzel Kişilik Statüsü

Bağımsız tüzel kişiliği VE HAK EHLİYETİ YOKTUR.

Mal Varlığı Rejimi

Ortaklık malları üzerinde ortakların ELBİRLİĞİ (İŞTİRAK) mülkiyeti vardır.

Borç Sorumluluğu

3. kişilere karşı kişisel mal varlıklarıyla ŞAHSEN, SINIRSIZ ve MÜTESELSİL sorumluluk.

Kuruluş Şekli

Genel Kural: ŞEKİL SERBESTİSİ (Açık, yazılı veya zımni irade açıklaması).

2. Adi Ortaklığın Kurucu Unsurları ve Şekil Şartı

Bir hukuki ilişkinin adi ortaklık olarak nitelendirilebilmesi için kanunda öngörülen beş temel unsurun bir arada bulunması gerekir:

1. Kişi Unsuru: Ortaklığın kurulabilmesi için en az iki gerçek veya tüzel kişinin varlığı şarttır. Kişi sayısının sonradan bire inmesi halinde ortaklık kendiliğinden sona erer. Tüzel kişiliği bulunmayan diğer kişi birlikleri adi ortaklığa ortak olamaz.

2. Katılım Payı (Sermaye) Unsuru (TBK m. 621): Her ortak; para, alacak, mal, kullanım hakkı veya kişisel emek biçiminde ortaklığın amacına uygun bir katılım payı getirmekle yükümlüdür. Aksine sözleşme yoksa katılım paylarının değerce eşit olması esastır.

3. Müşterek Amaç Unsuru: Tüm ortakların aynı, somut ve ortak bir gaye doğrultusunda birleşmiş olmaları şarttır.

4. Birlikte Çaba Unsuru (Affectio Societatis): Ortakların sadece katılım payı koyması yeterli olmayıp, ortaklığın devamı boyunca müşterek amaç uğruna birlikte gayret ve çaba göstermeleri asli edim yükümlülüğüdür.

5. Sözleşme Unsuru ve Şekil Serbestisi (TBK m. 12/1): Adi ortaklık sözleşmesi kural olarak herhangi bir şekil şartına tabi değildir; yazılı, sözlü veya zımni (ortakların davranışlarından anlaşılan) irade beyanlarıyla kurulabilir.
• Şekil Şartının İstisnası: Katılım payı olarak bir taşınmazın mülkiyetinin devri veya bir motorlu aracın katılımı taahhüt ediliyorsa, söz konusu taahhüt işleminin kanunen aranan resmi şekilde (tapuda devir veya noterde işlem) yapılması şarttır.

3. Ortaklar Arasındaki İç İlişkiler: Yönetim, Kâr-Zarar ve Yükümlülükler

A. Kâr ve Zararın Paylaşılması (TBK m. 622–623)

• Eşit Paylaşım İlkesi: Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa, katılım payının miktarına veya niteliğine bakılmaksızın her ortağın kazanç ve zarardaki payı eşittir.
• Emek Sermayesi Koyan Ortağın Durumu (TBK m. 623/3): Katılım payı olarak yalnızca emeğini koyan ortağın zarara katılmaksızın sadece kâra katılacağına ilişkin yapılan sözleşmeler geçerlidir. Yargıtay kararlarında da vurgulandığı üzere, salt emeğini koyan ortak dışında hiçbir ortak sözleşmeyle dahi zarardan muaf tutulamaz.

B. Yönetim Yetkisi ve Karar Alma Mekanizması (TBK m. 624–625)

• Karar Alma: Ortaklık kararları aksi kararlaştırılmadıkça tüm ortakların oybirliği ile alınır. Oyçokluğu esası kabul edilmişse çoğunluk katılım payına göre değil, ortak sayısına göre hesaplanır.
• Yönetim Yetkisi: Aksi kararlaştırılmadıkça yönetim hakkı tüm ortaklara aittir. Yönetici ortaklardan her biri tek başına olağan işlemleri yapabilir; ancak diğer yönetici ortak işlem tamamlanmadan itiraz ederek işlemi engelleyebilir.
• Olağanüstü İşler: Genel yetkili temsilci atanması veya ortaklığın olağan dışı işlerinin yürütülmesi için bütün ortakların oybirliği şarttır.

C. Özen Borcu, Hesap Verme ve Rekabet Yasağı (TBK m. 626–631)

• Rekabet Yasağı (TBK m. 626): Ortaklar, kendi veya üçüncü kişilerin menfaatine olarak ortaklığın amacını engelleyici veya zarar verici işleri yapamazlar.
• Özen ve Zararı Mahsup Edememe (TBK m. 628): Her ortak kendi kişisel işlerinde gösterdiği özeni ortaklık işlerinde de göstermekle yükümlüdür. Kendi kusuruyla verdiği zararları, başka işlerde ortaklığa sağladığı faydalarla mahsup ettiremez.
• Hesap Verme ve Bilgi Alma (TBK m. 630–631): Yönetici ortaklar yılda en az bir defa hesap vermek zorundadır. Yönetim yetkisi bulunmasa dahi her ortak defter ve kayıtları inceleme ve bilgi alma hakkına sahiptir; bu hakkı sınırlayan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür.

4. Üçüncü Kişilerle İlişkiler: Temsil ve Müteselsil Sorumluluk

A. Temsil Hükümleri: Doğrudan ve Dolaylı Temsil (TBK m. 637)

Adi ortaklığın tüzel kişiliği bulunmadığından organsal temsili de yoktur. Temsil iki şekilde gerçekleşir:
• Dolaylı Temsil (TBK m. 637/1): Bir ortak kendi adına fakat ortaklık hesabına 3. kişiyle işlem yaparsa, bu kişiye karşı bizzat kendisi borçlu ve alacaklı olur.
• Doğrudan Temsil (TBK m. 637/2): Bir ortak, ortaklık veya tüm ortaklar adına 3. kişiyle işlem yaparsa, doğrudan diğer ortaklar da alacaklı veya borçlu konumuna gelir.
• Yönetici Ortağın Temsil Yetkisi ve Sınırı (TBK m. 637/3): Yönetici ortağın ortaklığı temsil yetkisine sahip olduğu varsayılır. Ancak önemli tasarruf işlemlerinde temsil yetkisinin oybirliğiyle verilmiş olması ve yetki belgesinde bunun açıkça belirtilmesi şarttır.

B. Üçüncü Kişilere Karşı Müteselsil ve Sınırsız Sorumluluk (TBK m. 638/3)

Ortaklar, ortaklık ilişkisi çerçevesinde birlikte veya yetkili bir temsilci aracılığıyla üstlendikleri borçlardan dolayı üçüncü kişilere karşı aksi kararlaştırılmamışsa şahsen, sınırsız ve müteselsilen sorumludurlar. Alacaklı 3. kişi, borcun tamamını ortakların birinden veya tamamından tahsil etme hakkına sahiptir.

C. Ortaklık Mal Varlığı ve Kişisel Alacaklıların Durumu (TBK m. 638/1-2)

• Ortaklık için edinilen veya ortaklığa devredilen tüm mal varlığı ve haklar üzerinde ortakların elbirliği (iştirak) mülkiyeti geçerlidir.
• Bir ortağın şahsi alacaklıları, doğrudan ortaklık mallarına haciz koyamaz; haklarını ancak borçlu ortağın tasfiyedeki payı üzerinde kullanabilirler.

5. Adi Ortaklıkta Ortaklıktan Ayrılma, İhraç ve Pay Devri

• Yeni Ortak Alınması ve Pay Devri (TBK m. 632): Ortaklığa yeni bir ortak alınması tüm ortakların oybirliği rızasına bağlıdır. Bir ortağın payını 3. kişiye tek taraflı devretmesi halinde bu kişi ortak sıfatını kazanamaz.
• Ortaklıktan Çıkma ve Çıkarılma (TBK m. 633–636): Sözleşmede ortaklığın diğer ortaklarla devam edeceğine ilişkin hüküm varsa; fesih bildirimi, kısıtlanma, iflas, ölme veya tasfiye payının haczi halinde o ortak ayrılabilir veya yazılı bildirimle çıkarılabilir.
• Tasfiye Payı ve Tamamlanmamış İşler (TBK m. 634–636): Ayrılan ortağın payı diğer ortaklara kendiliğinden geçer. Ayrılan ortağın tasfiye payı hesaplanmalıdır. Ayrılan ortak, kendi döneminde başlayıp henüz tamamlanmamış işlerin kâr veya zararına katılmaya devam eder.

6. Sona Erme Nedenleri ve Yargıtay İçtihatlarına Göre 3 Aşamalı Tasfiye Süreci

A. Sona Erme Nedenleri (TBK m. 639)

Adi ortaklık; ortaklık amacının gerçekleşmesi/imkansızlaşması, sürenin dolması, tüm ortakların oybirliği kararı, bir ortağın ölmesi/iflası (sözleşmede aksi yoksa), belirsiz süreli ortaklıkta 6 ay öncesinden fesih bildirimi yapılması veya haklı sebeplerin varlığı halinde mahkeme kararı ile sona erer.

B. Yargıtay İçtihatlarına Göre 3 Aşamalı Tasfiye Usulü (TBK m. 642–645)

Ortaklık sona erdiğinde elbirliği mülkiyeti doğrudan sona ermez; tasfiye tamamlanana kadar sürer. Yargıtay kararları uyarınca tasfiye üç aşamada yürütülmelidir:

Tasfiye Aşaması

Uygulama Esasları ve Yargıtay İçtihatları

I. Aşama: Mal Varlığı Tespiti

Sona erme tarihi itibarıyla tüm aktif ve pasif mal varlığı saptanır, hesap kayıtları ve defterler çıkarılır.

II. Aşama: Likidasyon (Paraya Çevirme)

Ortaklık malları paraya çevrilir veya karar tarihine en yakın tarihteki rayiç değerleri hesaplanır.

III. Aşama: Dağıtım ve Bilanço

Sırasıyla: 1. Kamu ve 3. kişi borçları ödenir -> 2. Avans ve giderler karşılanır -> 3. Sermaye payları iade edilir -> 4. Kalan artık/zarar dağıtılır.

7. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

S: Adi ortaklık borçlarından ortakların sorumluluğu sınırsız mıdır?
C: Evet. TBK m. 638/3 uyarınca ortaklar, ortaklık faaliyeti çerçevesinde üstlenilen borçlardan dolayı 3. kişilere karşı kişisel mal varlıklarıyla şahsen, sınırsız ve müteselsilen sorumludurlar.

S: Adi ortaklık sözleşmesi noterde yapılmak zorunda mıdır?
C: Hayır. Adi ortaklık sözleşmesi kural olarak şekil şartına tabi değildir. Ancak ortaklığa taşınmaz devri veya motorlu araç katılımı taahhüt ediliyorsa ilgili mevzuat gereği resmi şekil (tapu/noter) zorunludur.

S: Ortaklardan biri kendi payını başkasına devredebilir mi?
C: Ortaklığa yeni bir ortağın girmesi tüm ortakların oybirliği kararına bağlıdır. Bir ortağın payını 3. kişiye devretmesi o kişiye kendiliğinden ortak sıfatı kazandırmaz.

S: Yönetici olmayan ortağın hesapları inceleme hakkı engellenebilir mi?

C: Engellenemez. TBK m. 631 uyarınca yönetim yetkisi olmasa dahi her ortak bilgi alma, defter ve kayıtları inceleme hakkına sahiptir; aksi sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür.

Adi ortaklıklar, kurulum aşamasındaki pratikliklerine karşın, ortakların sınırsız ve müteselsil sorumluluğu ile tasfiye süreçlerinde yaşanan karmaşık uyuşmazlıklar nedeniyle ciddi hukuki riskler barındırır. Adi ortaklık sözleşmesinin doğru kurgulanması, temsil yetkilerinin sınırlandırılması veya 3 aşamalı tasfiye davası süreçlerinde uzman bir avukattan profesyonel danışmanlık alınması tavsiye edilir.