Yüksek enflasyon aşkın zarara karine oluşturur mu?

Enflasyon, genel olarak fiyatlar genel seviyesinde meydana gelen sürekli bir artış veya paranın alım gücünün değer kaybetmesi olarak ifade edilmektedir. Kısaca enflasyon, zaman içinde mal ve hizmet fiyatlarında geniş çaplı bir artışa yansıyan kademeli bir satın alma gücü kaybı olarak da değerlendirilmektedir. [1]

Yüksek enflasyon döneminde kurda sürekli artış olur ve para değer kaybeder. Bu sebeple yüksek enflasyon dönemlerinde bireylerin paralarını atıl tutmayacakları ve paranın değerini korumak için yatırıma dönüştürecekleri kabul edilir. Borçlunun temerrüdü nedeniyle alacağına zamanında ulaşamayan alacaklının ifa zamanında gerçekleşmiş olsaydı altın, gümüş, vadeli mevzuat ya da yabancı para gibi yatırım araçlarından faydalanarak parasının değerini koruyacağı karine olarak kabul edilebilir. [2]

Geç ifa dolaysıyla üçüncü kişilere ödenmek zorunda kalan cezai şart, tazminat, kredi giderleri vb. zararların aşkın zarar olduğu kabul edilmekle birlikte, yüksek enflasyon, kurdaki artış ve paranın sürekli değer kaybı sebebiyle ortaya çıkan sermaye kaybından doğan zararların aşkın zarar olarak kabul edilip edilmeyeceği tartışmalıdır. Alacaklının alacağına geç ulaşması sonucunda ifa zamanında gerçekleşmiş olsaydı yapacağı yatırımları yapamaması sonucu ortaya çıkan zarar aşkın zarar olarak kabul edilmeli midir? Yukarıda bahsedilen karinenin kabulü halinde bu ortamda aşkın zarar oluşacağı da kabul edilmiş olur. Almanya ve İtalya bu durumu belirli koşullar altında paranın sürekli değer kaybı sebebiyle ortaya çıkan sermaye kaybından doğan zararları aşkın zarar olarak kabul ederken, İsviçre Federal Mahkemesi ise aşkın zararda somut ispat aramakla birlikte alacaklıya ispat kolaylığı sağlayan bazı karineler öngörmüştür. [3] Ülkemizde ise bu hususta yargı kararları arasında henüz bir birlik sağlanamamış ve içtihat birleştirmesi de söz konusu olmamıştır.

[1] AKYURT, Emre, Enflasyon ve Enflasyon Belirsizliğinin Hisse Senedi Getirilerine Etkisi: Borsa İstanbul örneği, Yüksek Lisans Tezi, Maliye Anabilim Dalı, 2024 – Syf:3

[2] GÜNERGÖK, Özcan, Syf: 178

[3] DUMAN, Özgür, Enflasyon Karşısında Para Alacaklarının Korunması ve Mülkiyet Hakkı, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, 2018, Syf: 407