Ticari temsilcinin yetkileri nelerdir?

TBK md.548/1'de ticari temsilcinin yetkisinin kapsamı oldukça geniş şekilde belirlenmiş ve ticari temsilcinin iyiniyetli üçüncü kişilere karşı işletmenin amacına dahil her türlü işlemi işletme sahibi adına yapmaya yetkili olduğu ifade edilmiştir. TBK md.548/2'de ise ticari temsilcinin özel yetki almadan yapamayacağı işlemler sayılmıştır. Ticari temsilcinin madde hükmü gereği özel yetkiye tabi olduğu işlemler taşınmazları devretmek ya da taşınmazlar üzerinde üçüncü kişiler lehine ayni hak tesis etmektir [1].

Kanun koyucu ticari temsilcinin yetkisinin sınırlarını tayin ederken ticari temsilcinin işletmenin amacına ulaşabilmesi için olağan ve olağanüstü her türlü işlemi yapabileceğini kabul etmiştir. Bu kapsamda ticari temsilci işletme adına sözleşme imza edebilir, işletmenin satış politikasını değiştirebilir, işletmenin taşınır ya da taşınmaz mallarını kiralayabilir ya da işletme için gerekli taşınmazları satın alabilir. Ticari temsilci tacir adına kambiyo taahhüdünde bulunabilir, kredi alabilir, tacir adına kefalet sözleşmesi yapabilir. Ticari temsilcinin başka bir ticari temsilci ataması ise bu yetkinin tacirin kendisine ait olması sebebiyle mümkün değildir, ancak ticari temsilci ticari vekil atayabilir. Ticari temsilcinin tacir adına dava açabileceği ya da tacire açılan davalarda taciri temsil edebileceği ve hatta sulh, tahkim ve davadan feragate dahi yetkili olduğu kabul edilmektedir [1].

HGK 2008/15-651, 2008/654 K. sayılı kararında ticari mümessil işletmenin olağan ve olağanüstü nitelikteki bütün işlerini yapma yetkisine sahip olduğunu, bu yönüyle kural olarak sadece olağan işleri yapabilen ticari vekilden ayrıldığı ve ticari vekilden daha geniş yetki kapsamının olduğunu belirtmiştir[2].

[1] TBK Md. 548: "Ticari temsilci, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı, işletme sahibi adına kambiyo taahhüdünde bulunmaya ve onun adına işletmenin amacına giren her türlü işlemleri yapmaya yetkili sayılır.

Ticari temsilci, açıkça yetkili kılınmadıkça, taşınmazları devredemez veya bir hak ile sınırlandıramaz." 

[1] ARKAN, Sabih, Ticari İşletme Hukuku, 2023, s.192-193

[2]HGK 2008/15-651, 2008/654 K. "Ticari mümessilin, bir işletmenin tüm işlerini idareyle görevlendirilmesine ve böylece, işletmenin belirli yetkilere sahip "idarecisi" niteliğinde olmasına ve adeta işletmenin sahibi imiş gibi işletme konusuna giren tüm işlemleri ( 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 451.maddesindeki sınırlamalar dışında ) yapabilme yetkisine sahip bulunmasına karşın, ticari vekilin temsil yetkisi, işletmenin olağan işleriyle sınırlıdır; ticari vekil, işletmenin yönetimine ve yürütülmesine ilişkin yetkilere sahip değildir. Dolayısıyla, ticari mümessil işletmenin olağan ve olağanüstü nitelikteki bütün işlerini yapma yetkisine sahip olduğu halde, ticari vekil, kural olarak sadece olağan işleri yapabilir; ticari vekilin, olağan işler dışında kalan alanlarda işletmeyi temsilen işlem yapabilmesi, ancak, işletme sahibince o konuda özel olarak yetkilendirilmesiyle mümkündür. Bir başka fark da şudur: Ticari temsilcinin tersine ticari vekil, ticaret siciline tescil edilemez."