Ticari temsilci kime denir?

Ticari temsilci TBK md. 547'de tanımlanmıştır[1]. İlgili maddeye göre ticari temsilci, işletme sahibinin ticari işletmeyi yönetmek ve işletmeye ilişkin işlemlerde ticaret unvanı altında ticari temsil yetkisi ile kendisini temsil etmek üzere açık ya da örtülü olarak yetki verdiği kişidir. İlgili maddede ticari temsilci taciri temsil eden bir iradi temsilci olarak konumlandırılmıştır yani ticari temsilci atandığı işletme sahibinin kanuni temsilcisi değildir. Tanımdan da anlaşılacağı üzere ticari temsilci basit bir temsilciden daha ileri bir konumda olup, geniş ve istisnai durumlar dışında sınırlanamaz yetkilerle bezenmiştir [2].

TBK md.547 uyarınca ticari temsilci ancak ticari işletmeler için atanabilir. Zira ticari temsilci maddenin lafzında ticari işletmeyi yönetmekten ve işletmeye ilişkin işlemlerde ticaret unvanı altında ticari temsil yetkisi ile işletme sahibini temsil etmekten söz edilmiştir. Bu bakımdan esnaf işletmeleri için ticari temsilci atanması mümkün değildir[3].9

TBK md.547 bakımından ticari temsilcinin atanabilmesi için en az bir ticari işletmenin varlığı şart olmakla birlikte, TTK md.368[4] hükmü anonim ve limited şirketlerde ticari işletme bulunmasa dahi ticari temsilci ve ticari vekil atanmasına imkan tanımaktadır [5].

Anonim ortaklık kural olarak yönetim kurulu tarafından temsil edilir. TTK md.365'de anonim ortaklığın yönetim kurulu tarafından yönetileceği ve temsil edileceği belirtilmiştir[6]. Anonim şirketlerde ticari temsilci ve ticari vekil atama yetkisi de bu çerçevede yönetim kuruluna ait olup, TTK md.368'de ayrıca ifade edilmiştir. Yönetim kurulunun bu yetkiyi kullanabilmesi için şirket esas sözleşmesinde bu hususun düzenlenmiş olması gerekmez, bu yetki yönetim kurulunun yükümlülük olmayan yetkileri arasında yer alır[7]. Ticari temsilci atama yetkisi yönetim kurulunun devredilemez yetkilerinden biridir. Ancak yönetim kurulu kimlerin ticari temsilci olarak atanabileceği hususunda pay sahiplerinin görüşünü alabilir. Bu görüşler tavsiye niteliğindedir ve yönetim kurulu açısından herhangi bir bağlayıcılığı yoktur[8].

Ticari temsilci olarak atanacak kişinin gerçek bir kişi olması gerektiği doktrinde genel olarak kabul edilen görüştür. Bu görüşe göre ticari temsilciye tanınan geniş yetkiler gereği taciri ile temsilci arasında güven ilişkisi oluşması gerekir ve bu güven ilişkisi tüzel kişinin organı ile değil ancak gerçek kişinin kendisiyle oluşturulabilir. Ticari temsilcinin tam ehliyetli olması ise gerekmez, kişinin ayırt etme gücüne sahip olması ticari temsilci olabilmesi için yeterlidir [9].

Ticari temsilci açık ya da zımni şekilde atanabilir. TBK md. 547 uyarıca ticari temsilcinin ticaret siciline tescili zorunlu tutulmuştur ancak bu tescil kurucu nitelikte değildir. Ticari temsilci olarak atanan kişi sicile tescil edilmese dahi ticari temsilci sıfatını kazanır ve yetkilerini kullanabilir[10].

[1] TBK md. 547: "Ticari temsilci, işletme sahibinin, ticari işletmeyi yönetmek ve işletmeye ilişkin işlemlerde ticaret unvanı altında, ticari temsil yetkisi ile kendisini temsil etmek üzere, açıkça ya da örtülü olarak yetki verdiği kişidir.

İşletme sahibi, ticari temsilcilik yetkisi verildiğini ticaret siciline tescil ettirmek zorundadır; ancak ticari işletme sahibinin ticari temsilcinin fiillerinden sorumluluğu, tescilin yapılmış olmasına bağlı değildir."

[2]ARKAN, Sabih, Ticari İşletme Hukuku, 2023, s.8

[3] ARKAN, s.8

[4] TTK md.368: "Yönetim kurulu, ticari mümessil ve ticari vekiller atayabilir."

[5] ŞENOCAK, Kemal, Şirketler Hukuku Şerhi Cilt 2, s. 1767

[6] ŞENER, Oruç Hami, Teorik ve Uygulamalı Ortaklıklar Hukuku Ders Kitabı, 2022, s.378

[7] ŞENOCAK, s. 1767

[8] ŞENER, Oruç Hami, Ticari Temsilci ve Ticari Temsil Yetkisi, 2015, s.29-31

[9] ARKAN, s.191

[10] ARKAN, s.191