İnfazın Durdurulması (İnfaz Bozma)

06.11.2026

İnfazın Durdurulması (İnfaz Bozma): Tebligat Usulsüzlüğü ve Başvuru Usulü, Olağanüstü Kanun Yollarına Başvuru

1. İnfazın Durdurulması (İnfaz Bozma) Nedir?

Ceza yargılamasında ilk derece mahkemesi kararlarının istinaf ve temyiz incelemelerinden geçerek veya kanun yolu süresinin dolmasıyla kesinleşmesi halinde, cezanın infazı aşamasına geçilir. Ancak kesinleşmiş gibi görünen veya infaza verilen bir mahkûmiyet kararında usul ve kanun aykırılıkları mevcut olabileceği gibi, karar henüz hukuken kesinleşmemiş de olabilir.

Halk arasında sıklıkla "infaz bozma" veya "infazın bozulması" şeklinde ifade edilen durum, hukuki ve teknik adıyla infazın durdurulması kararı alınarak kesinleşme şerhinin kaldırılması veya cezanın infazının askıya alınmasıdır. İnfazın durdurulması; cezaevinde bulunan hükümlünün derhal tahliye edilmesini, henüz cezaevine girmemiş kişiler bakımından ise yakalama kararlarının kaldırılmasını ve infaz işlemlerinin durdurulmasını sağlayan hayati bir hukuki koruma tedbiridir.

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 312 ve ilgili mevzuat uyarınca, olağanüstü başvurular veya itirazlar kural olarak infazı kendiliğinden durdurmaz. Ancak yetkili mahkeme veya mercii tarafından verilecek özel bir "infazın durdurulması kararı" ile hürriyeti bağlayıcı cezanın infazına ara verilir veya infaz tamamen askıya alınır.

İnfazın Durdurulması ile İnfazın Ertelenmesi Arasındaki Fark: İnfazın ertelenmesi (5275 sayılı Kanun m. 16 ve m. 17) hastalık, gebelik veya askerlik/mazeret gibi insani durumlar sebebiyle cezanın infazına geçici süre ara verilmesidir. İnfazın durdurulması ise kararın usulsüz kesinleşmesi, tebligat hatası veya mahkûmiyet hükmünü ortadan kaldırabilecek hukuka aykırılıklar nedeniyle yargısal organlarca verilen bağımsız bir karardır.

2. İnfazın Durdurulması (İnfaz Bozma) Başvurusu Nasıl ve Nereye Yapılır?

İnfazın durdurulması talebi, ceza hukuku ve infaz hukukunda en hızlı hareket edilmesi gereken usuli işlemlerin başında gelir. Yanlış mercie yapılan veya gerekçelendirilmemiş başvurular zaman kaybına ve kişinin haksız yere hürriyetinden yoksun kalmasına neden olur.

2.1. İnfazın Durdurulması Başvurusu Hangi Mercilere Yapılır?

Başvurunun yapılacağı mercii, infazın durdurulması talebinin dayandığı hukuki sebebe göre değişiklik gösterir:

  • Kararı Veren İlk Derece Ceza Mahkemesi (Asliye Ceza / Ağır Ceza Mahkemesi):
    • Tebligat usulsüzlüğü nedeniyle kesinleşme şerhinin kaldırılması taleplerinde,
    • Yargılamanın yenilenmesi (CMK m. 311 - 312) başvurularında,
    • Lehe kanun uyarlaması yargılamasında (5275 s.K. m. 98-101), yetkili mercii kararı veren ilk derece mahkemesidir.
  • İnfaz Hakimliği ve Cumhuriyet Başsavcılığı İnfaz Bürosu:
    • İlamın infazında ortaya çıkan tereddütlerin giderilmesi,
    • Mahsup işlemleri, ceza zamanaşımı ve müddetname hesaplama hatalarında başvurulacak mercidir.
  • Yargıtay İlgili Ceza Dairesi:
    • Kanun yararına bozma (CMK m. 309) veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazı (CMK m. 308) kapsamında dosya Yargıtay'dayken infazın durdurulması kararı verme yetkisi Yargıtay ilgili ceza dairesine aittir.
  • Anayasa Mahkemesi (AYM):
    • Bireysel başvuru sürecinde hükümlünün yaşam hakkı veya tedbir gerektiren temel hak ihlallerinde İçtüzük m. 73 uyarınca geçici tedbir niteliğinde infazın durdurulması talep edilir.

2.2. İnfazın Durdurulması Dilekçesi ve Başvuru Usulü

İnfazın durdurulması talebi, yetkili mahkemeye sunulacak somut delilli ve gerekçeli bir dilekçe ile yapılır. Dilekçede şu hususların açıkça belirtilmesi şarttır:

  1. Somut Hukuki Sebep: Tebligat usulsüzlüğü, yeni delil varlığı veya kanun yararına bozma sebebi somut evraklarla gösterilmelidir.
  2. Telafisi İmkânsız Zarar Vurgusu: Kişinin cezaevinde kalacağı her günün özgürlük hakkını telafisiz şekilde ihlal edeceği belirtilerek "Öncelikle ve ivedilikle infazın durdurulması" talep edilmelidir.
  3. Eski Hale Getirme ve Kanun Yolu Talebi: Tebligat usulsüzlüğü durumlarında tebligatın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde hem eski hale getirme hem de istinaf/temyiz dilekçesi birlikte sunulmalıdır.

2.3. İnfazın Durdurulması Kararı Sonrası Tahliye Süreci

Mahkeme tarafından infazın durdurulması kararı verildiğinde süreç şu şekilde işler:

  • Mahkeme, infazın durdurulması kararını UYAP sistemi üzerinden derhal ilgili Cumhuriyet Başsavcılığı İnfaz Bürosuna iletir.
  • İnfaz Bürosu, ceza infaz kurumuna (cezaevine) serbest bırakma müzekkeresi yazar.
  • Cezaevi idaresi, hükümlünün başka bir suçtan tutuklu veya hükümlü olmaması halinde aynı gün içerisinde tahliye işlemini gerçekleştirir.

3. Tebligat Usulsüzlüğü Nedeniyle İnfazın Durdurulması ve Kesinleşmenin İptali

Uygulamada infazın durdurulması ve cezaevinden tahliyenin en yaygın ve en hızlı sonuç veren gerekçesi tebligat usulsüzlüğüdür.

3.1. Tebligat Usulsüzlüğü Nedir?

Ceza muhakemesinde bir kararın kesinleşebilmesi için, gerekçeli kararın veya istinaf/temyiz başvuru evrakının sanığa veya müdafiine (avukatına) 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine tam uygun olarak tebliğ edilmesi gerekir.

Gerekçeli kararın tebliğinde sıklıkla karşılaşılan usulsüzlükler şunlardır:

  • Sanığın bilinen en son adresine tebligat çıkarılmadan doğrudan MERNİS (adrese dayalı kayıt sistemi) adresine Tebligat Kanunu m. 21/2 uyarınca tebligat yapılması.
  • Sanık cezaevindeyken cezaevi idaresi aracılığıyla bizzat tebliğ yapılması gerekirken dış adresine tebligat yapılması.
  • Vekille takip edilen davalarda gerekçeli kararın avukata değil asile tebliğ edilmesi.
  • Tebligat mazbatasındaki imzanın akrabaya veya komşuya tesliminde kanuni şartların (aynı çatı altında yaşama, ehil olma) göz ardı edilmesi.

3.2. Tebligat Usulsüzlüğünün Hukuki Sonucu: Kesinleşme Şerhinin İptali

Tebligat Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca, tebligat usulsüz yapılmışsa tebliğ geçersiz sayılır. Tebliğ geçersizse:

  • Kanun yolu başvuru süresi (istinaf veya temyiz süresi) hiç başlamamış kabul edilir.

  • Mahkemenin düştüğü "Kesinleşme Şerhi" hukuken geçersiz hale gelir ve iptal edilir.

  • Karar kesinleşmediği için Ceza Muhakemesi Kanunu m. 293/1 gereğince infaza verilemez.

3.3. Usulsüz Tebligat Halinde İnfazın Durdurulması ve Tahliye Adımları

Tebligat usulsüzlüğü tespit edildiğinde izlenmesi gereken hukuki adımlar şunlardır:

  • Öğrenme Tarihinin Tespiti: Usulsüz tebligatta tebliğ tarihi, muhatabın kararı fiilen öğrendiği tarih olarak kabul edilir (Tebligat K. m. 32).
  • İki Haftalık Hak Düşürücü Süre: Öğrenme tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren ceza mahkemesine dilekçe verilmelidir.
  • Talep İçeriği: Dilekçede tebligatın usulsüzlüğü belgelenmeli, eski hale getirme (CMK m. 40-42) istenmeli, istinaf/temyiz dilekçesi sunulmalı ve infazın durdurularak hükümlünün tahliyesi talep edilmelidir.
  • Tahliye Kararı: Mahkeme tebligatın usulsüzlüğünü tespit ettiğinde, kesinleşme şerhini kaldırır, infazı durdurur ve cezaevine tahliye yazısı yazar.

4. İnfazın Durdurulmasına İmkân Sağlayan Hukuki Zeminler ve Olağanüstü Kanun Yolları

İnfazın durdurulması kararı, tebligat usulsüzlüğünün yanı sıra ceza muhakemesinde düzenlenen olağanüstü kanun yolları kapsamında da talep edilebilir.

4.1. Yargılamanın Yenilenmesi (CMK m. 311 - 312)

Kesinleşmiş bir ceza hükmünden sonra sanık lehine yeni olay veya yeni delillerin ortaya çıkması halinde yargılamanın yenilenmesi (iade-i muhakeme) talep edilir. CMK m. 312 uyarınca yenileme başvurusu infazı kendiliğinden durdurmaz; ancak mahkeme yenileme talebini kabule değer bulduğunda veya esastan kabul ettiğinde infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.

4.2. Kanun Yararına Bozma (CMK m. 309 - 310)

İstinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen kararlardaki ciddi hukuka aykırılıklar için Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla Yargıtay'a başvurulur. İnceleme sırasında Yargıtay ilgili ceza dairesince infazın durdurulmasına karar verilebilir.

4.3. Yargıtay ve BAM Başsavcılığı İtirazı (CMK m. 308 & 308/A)

Kesinleşen kararlara karşı Başsavcılıklarca yapılan olağanüstü itirazlarda, dosya Yargıtay Ceza Genel Kurulu veya BAM Ceza Daireleri Başkanlar Kurulundayken infazın durdurulması mümkündür.

4.4. Lehe Kanun Değişikliği ve Uyarlama Yargılaması (5275 s.K. m. 98-101 / TCK m. 7/2)

Sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümlü lehine olması durumunda yapılan uyarlama yargılaması süresince mahkemece infazın durdurulmasına karar verilebilir.

5. Karşılaştırmalı İnfaz Durdurma Başvuru Tablosu

Aşağıdaki tabloda, infazın durdurulması taleplerinde sebeplere göre başvuru mercileri ve kritik hukuki koşullar karşılaştırılmıştır:

6. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

S: Tebligat usulsüzlüğü nedeniyle infazın durdurulması başvurusu nereye yapılır?

C: Tebligat usulsüzlüğü başvurusu, kararı veren ve dosyada kesinleşme şerhini düzenleyen ilk derece ceza mahkemesine (Asliye Ceza veya Ağır Ceza Mahkemesi) yapılır.

S: Usulsüz tebligatı fark ettiğimizde ne kadar süremiz var?

C: Usulsüz tebligatı (kararı veya cezaevine giriş tebligatını) fiilen öğrendiğiniz tarihten itibaren iki hafta içinde mahkemeye eski hale getirme ve infazın durdurulması dilekçesi sunulmalıdır.

S: İnfazın durdurulması kararı cezaevine nasıl ulaşır ve tahliye ne kadar sürer?

C: Mahkeme infazın durdurulması kararını UYAP üzerinden Cumhuriyet Başsavcılığı İnfaz Bürosuna gönderir. İnfaz bürosunun cezaevine yazdığı tahliye müzekkeresi sonrasında hükümlü genellikle aynı gün içinde cezaevinden tahliye edilir.

S: İnfaz durdurulunca ceza tamamen silinir mi?

C:İnfazın durdurulması cezanın silindiği anlamına gelmez. Tebligat usulsüzlüğünde karar kesinleşmemiş sayıldığı için dava istinaf/temyiz incelemesine gider; yargılamanın yenilenmesinde ise dava yeniden görülür. Yargılama sonucuna göre beraat kararı verilirse ceza tamamen kalkar.