HAGB Nedir?

02.11.2026

HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) Nedir? 2026 Yılı Yasal Değişiklikleriyle Beraber HAGB Uygulaması

1. HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) Nedir? Kurumun Hukuki Niteliği ve Temel Amacı

Türk Ceza Yargılaması Hukukunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), ceza adalet sisteminin amaca uygunluğunu sağlayan, bireysel özgürlükler ile devletin cezalandırma yetkisi (kamu düzeni) arasındaki hassas dengede stratejik bir kaldıraç işlevi gören en kritik kurumlardan biridir.

Hukuki Tanım ve Esaslar

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 231. maddesinin 5. fıkrası uyarınca HAGB; sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda kurulan mahkûmiyet hükmünün, müsadereye ilişkin hükümler hariç olmak üzere, sanık hakkında hiçbir hukuki sonuç doğurmaması esasına dayanır. Buradaki temel ilke, sanık hakkında vicdani kanaate ulaşılarak somut bir mahkûmiyet kararı tesis edilmiş olmasına rağmen, bu kararın hukuki varlığının kanunda öngörülen denetim süresi boyunca askıya alınmasıdır. Uzlaşmaya ilişkin CMK hükümleri ise saklı tutulmuştur.

Kurumun Temel Amacı ve Ampririk İnceleme

HAGB müessesesinin ihdas edilmesindeki birincil amaç; özellikle ilk defa suç işleyen ve yeniden suç işleme potansiyeli düşük görülen kişilerin, ceza infaz kurumlarının olumsuz atmosferinden (kriminojenik etkiler / suç bulaşması) korunmasıdır. Kanun koyucu, kişiyi hürriyeti bağlayıcı cezanın ya da adli para cezasının doğrudan infazına tabi tutmak yerine, ona toplum içinde ıslah olması ve aklanması için ikincil bir şans sunmayı hedeflemiştir.

Ancak kurumun tarihsel gelişimi ve adli istatistikler, HAGB'nin uygulamada kriminolojik amacından saptığını göstermektedir. HAGB'nin 2005-2008 yılları arasında kapsamının genişletilmesinden önce Türk ceza mahkemelerindeki beraat oranları yaklaşık %22,2 seviyesindeyken, kurumun yaygınlaşmasıyla birlikte bu oran %12 ila %15 bandına kadar gerilemiştir. Yargılama pratiğinde ilk derece mahkemelerinin, delil değerlendirmesini derinleştirmek ve olası bir beraat kararı tesis etmek yerine HAGB'yi "pratik bir usuli çıkış yolu" olarak görmeleri, adil yargılanma hakkı yönünden doktrinde ve yargısal kararlarda ciddi biçimde eleştirilmiştir.

İkili Karar Yapısının Analizi

HAGB uygulaması yapısı gereği tek bir hukuki işlemden ibaret değildir; bünyesinde kademeli ve iki aşamalı bir karar mimarisi barındırır:

  1. Birinci Aşama (Mahkûmiyet Hükmü): Mahkeme, yargılama süreci sonunda sanığın suçunu sabit görerek TCK'nin ilgili maddeleri gereğince somut bir ceza belirler ve mahkûmiyet hükmünü kurar.
  2. İkinci Aşama (Geri Bırakma Kararı): Kurulan bu mahkûmiyet hükmünün açıklanması, yasal şartların mevcudiyeti halinde geri bırakılır.

Bu ikili yapı sebebiyle, geri bırakılan karar denetim süresince hukuki sonuç doğurmaz ve cezanın infazına başlanmaz. Ancak bu hukuki askıda kalma durumunun somut olayda uygulanabilmesi, kanunun aradığı kümülatif şartların gerçekleşmesine bağlıdır.

2. HAGB Kararı Verilmesinin Şartları (Objektif ve Subjektif Koşullar)

Bir sanık hakkında HAGB hükümlerinin tatbik edilebilmesi, mahkemenin sınırsız bir takdir yetkisine dayanmaz. Yargıcın takdir alanını sınırlandıran ve kararın meşruiyetini sağlayan objektif ve subjektif şartların kümülatif (birlikte) gerçekleşmesi zorunludur.

2.1.Objektif Koşullar

  • Ceza Miktarı ve Türü Sınırı

Yargılama sonucunda sanık hakkında hükmedilen cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis cezası ya da doğrudan verilen adli para cezası olması gerekir. Doğrudan verilen adli para cezalarında kanun bir miktar sınırlaması öngörmemiştir.

  • Adli Sicil Şartı (CMK m. 231/6-a)

Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı mahkûm olmamış bulunması şarttır. Daha önce işlenen taksirli suçlar veya suç sayılmayan eylemler bu şartın gerçekleşmesini engellemez.

  • Zararın Giderilmesi Şartı (CMK m. 231/6-c, 231/9)

Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın; aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi zorunludur.

Maddi ve Manevi Zarar Ayrımı: Zararın giderilmesi şartında aranan zarar, tamamen ölçülebilir, somut ve doğrudan maddi zararlardır. Manevi zararların giderilmemiş olması HAGB kararı verilmesine engel teşkil etmez.

Taksitlendirme İmkânı (7499 s.K. ile Korunan Düzenleme): Sanığın maddi zararı derhal giderememesi durumunda; mağdura veya kamuya verilen zararı denetim süresince aylık taksitler halinde ödeyerek tamamen gidermesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir.

2.2. Subjektif Koşul ve Sanığın Rızası (Kabulü) Meselesi

Mahkemenin Gelecek Öngörüsü ve Takdir Yetkisi

Objektif koşullar sağlansa dahi mahkeme, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde bulundurarak, sanığın yeniden suç işlemeyeceği hususunda olumlu bir kanaate varmalıdır.

Yargıtay içtihatları doğrultusunda; mahkemenin sanık hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 62. maddesi kapsamında takdiri indirim uygulayıp sanığın duruşmadaki tutumunu olumlu değerlendirdikten sonra, HAGB uygulanması safhasında matbu ve çelişkili gerekçelerle "yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılmadığı" belirtilerek HAGB talebinin reddedilmesi hukuka aykırılık oluşturur. Takdir hakkı denetime elverişli gerekçelerle sunulmalıdır.

Sanığın Kabulü (Rızası) Şartının Kaldırılması

7499 sayılı Kanun öncesinde sanığın HAGB'yi kabul etmesi bir yasal koşul iken, yapılan düzenlemeyle sanığın rızası/kabulü şartı CMK m. 231/6 metninden çıkarılmıştır.

Güncel yasal rejimde mahkeme, yasal şartların varlığı halinde sanığın rızasını aramaksızın re'sen HAGB kararı verebilir. Bu değişikliğin temel gerekçesi; sanıkların henüz beraat ihtimalleri varken ve deliller tartışılmamışken sırf cezadan kurtulma baskısıyla HAGB'yi kabul edip hak arama hürriyetlerinden ve istinaf denetiminden feragat etmek zorunda kalmalarını önlemektir. Yeni sistemde rıza aranmaz ancak verilen karara karşı doğrudan istinaf kanun yoluna başvuru hakkı tanınmıştır (CMK Geçici m. 6/2-d uyarınca, 1 Haziran 2024 öncesinde verilen HAGB kararlarında sanık rızası şartı uygulanmaya devam eder).

Bu yasal koşulların somutlaşmasının ardından, kurumun geçirdiği anayasal kırılmaları ve AYM kararlarını derinlemesine incelemek gerekmektedir.

3. Yasal Süreç ve 2024-2026 Dönemi Yasal Değişiklikleri

HAGB müessesesi, özellikle adil yargılanma hakkı, mülkiyet hakkı, hak arama hürriyeti ve kamu görevlilerinin cezasızlığı sorunu ekseninde Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) ihlal kararları ve neticesinde yürürlüğe giren yasal paketlerle baştan aşağı yeniden yapılandırılmıştır.

HAGB'nin Yasal Dönüşüm Kronolojisi (2023–2026)

  • 01 Haziran 2023: AYM Norm Denetimi İptal Kararı (E.2022/120, K.2023/107)
  • 01 Haziran 2024: 7499 sayılı Kanun (8. Yargı Paketi) ile "İstinaf" Rejimi Başladı
  • 31 Ekim 2024: AYM Bireysel Başvuru Arin Zümrüt Kararı (B. No: 2023/4548)
  • 10 Temmuz 2025: AYM Ek İptal Kararı (E.2024/98, K.2025/149 - Anayasa m. 17)
  • 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) Resmî Gazete'de Yayımlanarak Yürürlüğe Girdi (CMK m. 231 En Güncel Metin)

3.1. Anayasa Mahkemesi'nin İptal ve İhlal Kararları

AYM'nin Norm Denetimi İptal Kararı (E.2022/120, K.2023/107)

Anayasa Mahkemesi, 01/06/2023 tarihinde CMK m. 231/5'in birinci cümlesini iptal etmiş ve iptal kararı 1 Ağustos 2024 itibarıyla yürürlüğe girmiştir. İptal kararının temel gerekçeleri şunlardır:

  • İtiraz Yolunun Etkinsizliği: HAGB kararlarına karşı başvurulan "itiraz" merciinin, dosyaları sadece şekli yönden incelemesi, esasa ve sübuta ilişkin denetim yapmaması adil yargılanma hakkını ihlal etmiştir.
  • Hak Arama Hürriyetinin Kısıtlanması: Sanığa henüz duruşmanın başında HAGB'yi kabul edip etmediğinin sorulması, sanığı ileride beraat etme imkânı varken iradesi sakatlanarak kanun yolundan feragate zorlamıştır.
  • Mülkiyet Hakkı İhlali (Müsadere Belirsizliği): Eski rejimde HAGB kararıyla birlikte verilen müsadere tedbirlerinin infaz zamanının belirsizliği ve müsadere kararlarına karşı etkili bir kanun yolu incelemesinin engellenmesi, mülkiyet hakkı üzerinde unanayasal kısıtlamalar yaratmıştır.
  • Cezasızlık Algısı: Kamu görevlilerinin işlediği kötü muamele/işkence suçlarında HAGB uygulanarak faillerin fiilen cezasız bırakılması, devletin pozitif yükümlülükleriyle bağdaşmamıştır.

Emek Kararı: AYM'nin Arin Zümrüt Bireysel Başvuru Kararı (31/10/2024, B. No: 2023/4548)

AYM Norm denetiminin yanı sıra, bireysel başvuru alanında verdiği Arin Zümrüt ve Diğerleri kararıyla HAGB sistemindeki yapısal sakatlığı tescillemiştir. Kararda; itiraz mercilerinin HAGB kararlarına karşı yapılan başvurularda dosya üzerinden yeknesak ve matbu gerekçelerle reddetme alışkanlığının sistemsel bir hak ihlali doğurduğu tespiti yapılmıştır. AYM, ihlal sonrası verilecek "yeniden yargılama" kararlarının usuli bir formaliteden ibaret olmadığını, mahkemelerin silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkeleri çerçevesinde sanığın beraat imkânını esastan incelemekle yükümlü olduğunu netleştirmiştir.

AYM'nin 10/07/2025 Tarihli İkinci İptal Kararı (E.2024/98, K.2025/149)

Anayasa Mahkemesi, 7499 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemeleri yeniden denetlemiş; kurumun Anayasa'nın 17. maddesi bağlamında kamu görevlilerinin işkence, eziyet ve kötü muamele suçlarına yönelik mutlak bir istisna içermemesini Anayasa'ya aykırı bularak m. 231/5-14 fıkralarını yeniden iptal etmiş ve kararın yürürlüğünü Resmî Gazete'de yayımlandığı 31 Aralık 2025 tarihinden itibaren 9 ay ertelemiştir.

2.2. 7499 Sayılı Kanun (8. Yargı Paketi) ve İstinaf Kanun Yolu Dönüşümü

AYM'nin ilk iptal kararı üzerine yasama organı 7499 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile CMK m. 231'i yeniden düzenlemiştir.

  • İstinaf Kanun Yolu: 1 Haziran 2024 tarihi itibarıyla verilen HAGB kararlarına karşı "itiraz" kanun yolu kaldırılarak Bölge Adliye Mahkemeleri (BAM) nezdinde istinaf (ve şartları taşıyorsa Yargıtay nezdinde temyiz) kanun yolu getirilmiştir. Böylece BAM, HAGB kararlarını hem usul hem de esas (vakıa ve delil değerlendirmesi) yönünden incelemekle yükümlü kılınmıştır.
  • Müsadere Usulünün Ayrılması: Mülkiyet hakkı ihlallerini gidermek adına müsadere tedbirlerinin infazı HAGB'nin denetim süresinden bağımsız kılınmış ve doğrudan istinaf denetimine tabi tutulmuştur.
  • Zaman Bakımından Uygulama (CMK Geçici m. 6/2): 1 Haziran 2024 tarihinden önce verilen HAGB kararlarına karşı eski itiraz usulü ve sanık rızası arama şartı uygulanmaya devam eder. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar ise yeni istinaf rejimine tabidir.

2.3. 31 Temmuz 2026 Tarihli 7589 Sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) ve CMK m. 231/14 Son İstisnaları

AYM'nin 2025 yılındaki iptal kararının 9 aylık erteleme süresi dolmadan yasama organı yeniden müdahale etmiş ve 16 Temmuz 2026 tarihli, 7589 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile CMK m. 231/5-14 fıkraları son halini alarak 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de (Sayı: 33326) yayımlanmıştır.

En Güncel Düzenlemenin Esasları ve Kesin İstisnalar:

7589 sayılı Kanun ile HAGB tamamen kaldırılmamış, kuruma yönelik en geniş istisna hükmü fıkra (14)'e eklenerek yürürlükte tutulmuştur. 7499 sayılı Kanun döneminde m. 231/14 fıkrasında Anayasa m. 174 kapsamındaki İnkılap Kanunları istisnası yer alırken, 7589 sayılı Kanun ile bu metin tamamen değiştirilmiştir. Güncel rejimde: İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında HAGB hükümleri kesin olarak uygulanamaz.

Yapılan bu yasal kısıtlamaların ardından, HAGB uygulanması kanunen engellenmiş diğer halleri detaylandırmak gerekir.

4. HAGB Kararı Verilemeyecek Suçlar ve İstisnai Haller

Kanun koyucu, ceza politikasının bir gereği olarak kamu düzenini derinden sarsan veya anayasal güvenceleri tehdit eden birtakım durumları HAGB şemsiyesinin dışına çıkarmıştır.

İstisna Suçlar Katalog Analizi

Aşağıdaki hallerde şartlar oluşsa dahi HAGB kararı verilmesi kanunen imkânsızdır:

  1. CMK m. 231/14 Kapsamındaki Suçlar (7589 s.K. Düzenlemesi):
    • İşkence suçları (TCK m. 94, 95),
    • Eziyet suçları (TCK m. 96),
    • Kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m. 17 bağlamında kötü muamele sayılan suçlar.
    • Ceza Süresi Sınırını Aşan Suçlar: Yargılama sonunda verilen cezanın 2 yılı aşması durumunda (örneğin 2 yıl 1 ay hapis cezası) HAGB uygulanamaz.

İkinci Kez HAGB Yasağı (6545 s.K. / CMK m. 231/8)

18/06/2014 tarihli 6545 sayılı Kanun ile CMK m. 231/8 maddesine eklenen fıkra uyarınca; denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez. Bu kural ceza hukukunda "HAGB tekerrürü yasağı" işlevi görür.

Kesinleşme Olgusu ve Yargıtay 1. Ceza Dairesi İçtihadı (E. 2021/9907, K. 2021/12424)

Sanık hakkında ikinci bir HAGB yasağının uygulanabilmesi için ilk HAGB kararının kesinleşme tarihi ile ikinci suçun işlenme tarihi arasındaki ilişki hayati önem taşır:

  • İkinci HAGB Yasağının Uygulanacağı Hal: İlk HAGB kararı 28/06/2014 tarihinden sonra kesinleşmişse ve sanık bu kesinleşme tarihinden sonra kasıtlı yeni bir suç işlemişse, ikinci suç bakımından kesin olarak HAGB kararı verilemez. İkinci suçun denetim süresi içinde işlenmiş olması zorunlu olup, bu kural emredicidir.
  • Yasağın Uygulanmayacağı Hal: Eğer ikinci suç, ilk HAGB kararının kesinleşmesinden önce işlenmişse veya ilk HAGB kararı 28/06/2014 tarihinden önce kesinleşmişse, ikinci suç yönünden yasal bir HAGB engeli oluşmaz.

HAGB kararı verilen hallerde ise sanığın uyması gereken kuralları ve 5 yıllık askı sürecinin işleyişini incelemek gerekir.

5.  Denetim Süresi, Yükümlülükler ve Hükmün Açıklanması / Davanın Düşmesi Mekanizması

HAGB kararının kesinleşmesiyle birlikte sanık hukuki bir "askıda kalma" evresine girer. Bu evre sanığa yüklenen sorumlulukların takip edildiği denetim sürecidir.

5.1. Denetim Süresi ve Tedbirler

Süreler ve Zamanaşımı

  • Yetişkinler için: 5 yıl denetim süresi öngörülür.
  • Suça Sürüklenen Çocuklar (SSÇ) için: 3 yıl denetim süresi öngörülür.
  • Denetim süresi boyunca dava zamanaşımı durur (CMK m. 231/8).

Denetimli Serbestlik Tedbirleri (CMK m. 231/8)

Mahkeme, denetim süresi içinde 1 yılı geçmemek üzere sanık hakkında şu yükümlülüklere karar verebilir:

  • Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde eğitim programına devam etme,
  • Meslek sahibi ise bir kamu kurumunda veya gözetim altında ücret karşılığı çalıştırılma,
  • Belli yerlere gitmekten yasaklanma veya belli yerlere devam etme yükümlülüğü.

5.2. Denetim Süresinin İhlali ve Hükmün Açıklanması (CMK m. 231/11)

İhlal Koşulları

Sanık denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlerse veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranırsa mahkeme geri bıraktığı hükmü açıklar.

  • Taksirli Suçların Durumu: Kanun açıkça "kasten" işlenen suçları ihlal sebebi saymıştır. Denetim süresi içinde işlenen taksirli suçlar (örneğin taksirle yaralamaya yol açan trafik kazaları) HAGB'yi bozmaz.

Mahkemenin Takdir Esnekliği ve Yeni Hüküm Kurma

Denetim ihlal edildiğinde mahkeme hükmü aynen açıklamak zorunda kalmayabilir. CMK m. 231/11 uyarınca mahkeme; kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek:

  1. Cezanın yarısına kadar belirlenecek kısmının infaz edilmemesine,
  2. Hapis cezasının ertelenmesine (TCK m. 51),
  3. Hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesine (TCK m. 50) karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir.

Kanun Yolu ve Aleyhe Değiştirme Yasağı (Reformatio in Peius)

CMK m. 231/11 uyarınca denetim süresi içinde ihlal nedeniyle açıklanan veya yeniden kurulan hükümlere karşı kanun yolu olarak "itiraz" mercii öngörülmüştür. Bu aşamada savunma makamı açısından kritik husus, aleyhe değiştirme yasağı ilkesidir. Sanığın tek başına yaptığı itiraz veya başvuru üzerine, ilk HAGB kararında belirlenen ceza miktarının ve hukuki statünün sanık aleyhine ağırlaştırılamayacağı unutulmamalıdır.

5.3. Denetim Süresinin Başarılı Tamamlanması (CMK m. 231/10)

Sanık 5 yıllık denetim süresini kasten yeni bir suç işlemeden ve yükümlülüklere uygun olarak geçirdiği takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir. Davanın düşmesi ile sanık ceza tehdidinden tamamen kurtulur.

Ceza yargılaması boyutunun ötesinde, kararın sanığın sosyal ve mesleki hayatına olan yansımalarını incelemek gerekir.

6. HAGB Kararlarının Sicil, İdari Soruşturma ve Kamu Görevine Etkisi

HAGB'nin ceza hukuku anlamında bir mahkûmiyet sayılmaması ilkesi ile idare hukukundaki disiplin ve güvenlik uygulamaları arasında ciddi bir usuli çelişki mevcuttur.

HAGB Kararlarının Sicil ve İdari Statü 

  • e-Devlet Adli Sicil Kaydı: Görünmez. Genel adli sicil (sabıka) kaydına işlenmez.
  • Özel HAGB Kütüğü (CMK m. 231/13): Görünür. Yalnızca soruşturma/kovuşturma kapsamında hâkim ve savcılarca erişilebilir.
  • Arşiv Araştırması (7315 s.K.): Görünür. Kamuya girişte Değerlendirme Komisyonu'na iletilir.
  • Memuriyete Doğrudan Engel (657 m. 48/A-5): Engel Teşkil Etmez. Kesinleşmiş mahkûmiyet sayılmaz.
  • Özel Disiplin Mevzuatı (TSK / Emniyet): Bağımsız Disiplin Değerlendirmesi Yapılabilir.

Adli Sicil Kaydı (Sabıka Kaydı) Durumu

HAGB kararları e-Devlet üzerinden alınan genel adli sicil kaydında (sabıka kaydında) görünmez. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 6/1 ve CMK m. 231/13 uyarınca bu kararlar, HAGB kararlarına mahsus özel bir sisteme (kütüğe) kaydedilir. Bu kayıtlara yalnızca bir soruşturma veya kovuşturma bağlamında Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından ulaşılabilir.

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması (7315 Sayılı Kanun)

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu (m. 3/1, m. 4/1-ç) uyarınca, ilk defa veya yeniden memuriyete/kamu görevine atanacaklar hakkında yapılan arşiv araştırması HAGB kararlarını da kapsar.

Elde edilen veriler Değerlendirme Komisyonuna iletilir. Komisyon, eylemin niteliğini ve görevin hassasiyetini değerlendirerek atamaya yetkili amire sunar.

Memuriyete ve Disiplin Soruşturmalarına Etkisi

657 Sayılı DMK m. 48/A-5 Değerlendirmesi

Devlet memurluğuna alımda "kasten işlenen bir suçtan dolayı 1 yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak" şartı aranır. HAGB kararı hukuki sonuç doğuran kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü niteliği taşımadığından (CMK m. 231/5), 657 sayılı Kanun kapsamında memuriyete doğrudan ve yasal bir engel teşkil edemez.

Kurumsal Özel Mevzuat Ayrımı (TSK ve Emniyet Teşkilatı)

Burada kritik detay, genel memuriyet rejim ile özel kurumsal disiplin mevzuatları arasındaki ayrımdır. Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü/Kanunu veya TSK Personel Kanunu gibi özel kanunlara tabi kamu görevlileri yönünden disiplin kurulları; HAGB kararını bir "kanuni mahkûmiyet" olarak kabul edemez. Ancak, HAGB'ye konu olan maddi vakıayı (suç tekil eden fiili) disiplin hukuku açısından bağımsız olarak değerlendirip meslekten çıkarma veya disiplin cezası tesis edebilirler.

Masumiyet Karinesi ve Yargısal Yaklaşım

Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararlarında açıkça vurgulandığı üzere; henüz kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü bulunmayan HAGB kararlarına dayanılarak, masumiyet karinesi ihlal edilecek şekilde kişinin doğrudan memuriyetine son verilmesi veya atamasının iptal edilmesi ihlal doğurur. İdare, mahkûmiyet kararına değil, fiilin disiplin boyutuna dayanmak zorundadır.

HAGB'nin sanık üzerindeki etkilerini tam olarak kavrayabilmek adına, sıklıkla karıştırılan TCK m. 51 hapis cezasının ertelenmesi ile karşılaştırmasını yapmak gerekir.

7. HAGB ile TCK m. 51 Hapis Cezasının Ertelenmesi Arasındaki Farklar

Uygulamada sıklıkla birbirine karıştırılan HAGB (CMK m. 231) ile Hapis Cezasının Ertelenmesi (TCK m.51) kurumları hukuki sonuçları ve sanığın statüsü yönünden tamamen farklıdır.

8. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

S: 2026 yılında HAGB tamamen kaldırıldı mı?

C: Hayır, HAGB kaldırılmamıştır. Anayasa Mahkemesi'nin 10 Temmuz 2025 tarihli iptal kararı yürürlüğe girmeden önce, 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) ile CMK m. 231 maddesi yeniden düzenlenmiş ve 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlükte tutulmuştur.

S:  Sanığın rızası veya kabulü olmadan HAGB kararı verilebilir mi?

C: Evet, verilebilir. 7499 sayılı Kanun ile sanığın HAGB'yi kabul etmesi (rıza) şartı mevzuattan çıkarılmıştır. Mahkeme şartların mevcudiyeti halinde re'sen HAGB kararı verebilir. Ancak sanık bu karara karşı 2 hafta içinde istinaf yoluna başvurarak kararın denetlenmesini ve beraatını talep edebilir.

S: 1 Haziran 2024'ten önce verilen HAGB kararlarına karşı hangi kanun yoluna başvurulur?

C: CMK Geçici m. 6/2 uyarınca, 1 Haziran 2024 tarihinden önce verilen HAGB kararları için eski mevzuat hükümleri geçerlidir; bu kararlara karşı "itiraz" kanun yoluna başvurulur ve sanık rızası aranmaya devam eder. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar ise "istinaf" yoluna tabidir.

S: Denetim süresi içinde taksirli bir suç işlenirse HAGB bozulur mu?

C: Hayır, bozulmaz. CMK m. 231/11 uyarınca HAGB'nin bozulması ve hükmün açıklanması için denetim süresi içinde "kasten" yeni bir suç işlenmesi gerekir. Trafik kazası gibi taksirli suçlar denetimi ihlal etmez.

S: HAGB kararı e-Devlet sabıka kaydında (adli sicilde) görünür mü?

C: Hayır, görünmez. HAGB kararları adli sicil kaydına işlenmez. CMK m. 231/13 gereğince adli sicilden ayrı, HAGB kararlarına mahsus özel bir kütükte tutulur ve e-Devlet sabıka sorgulamasında çıkmaz.