Ecrimisil Nedir? Ecrimisil Davasının Şartları Nelerdir?

Ecrimisil, bir malın zilyetliğini haklı bir sebep olmaksızın elinde bulunduran ve bu durumun haksız olduğunu bilen veya bilmesi gereken kötü niyetli zilyedin, malı kullanması karşılığında hak sahibine ödemekle yükümlü olduğu haksız işgal tazminatıdır.

Ecrimisil Davasının Temel Özellikleri ve Şartları:

1. Temel Şartlar

• Haksız İşgal: Bir taşınmazın veya taşınırın yasal bir hakka (sözleşme, mülkiyet, intifa vb.) dayanılmadan kullanılması gerekir.
• Kötü Niyetli Zilyetlik: Zilyedin malı kullanmasındaki haksızlığını bildiği veya bilebilecek durumda olduğu hallerde ecrimisil sorumluluğu doğar. İyi niyetli zilyetler, kural olarak, ecrimisil ödemekle yükümlü değildir.
• Kullanım Unsuru: Ecrimisil borcunun doğması için malın kötü niyetli zilyet tarafından fiilen kullanılmış olması veya kullanıma hazır bulundurulması gerekir.
• Zarar ve Menfaat Dengesi: Hukuki niteliği tartışmalı olmakla birlikte, baskın görüşe göre ecrimisil için hak sahibinin doğrudan bir zarara uğraması şart değildir; kötü niyetli zilyedin eşyayı kullanarak elde ettiği haksız menfaati hak sahibine tazmini esastır. Ancak Yargıtay uygulamalarında ecrimisil, en azı kira geliri olan özel bir zarar giderme biçimi olarak da nitelendirilmektedir.

2. Paylı ve Elbirliği Mülkiyetinde Özel Şart: İntifadan Men

Paydaşlar veya ortaklar arasında açılan ecrimisil davalarında, kural olarak "intifadan men" şartı aranır.

• Tanımı: Paydaşın, taşınmazı kullanan diğer paydaşa, yararlanma isteğini ve kullanımın engellendiğini bildirmesidir.
• Amacı: Bu şart, paylı mülkiyetteki kullanımın ne zamandan itibaren hukuka aykırı hale geldiğini tespit etmeye yarar.
• İstisnaları: Kamu malları, vakıf malları, doğal ürün veren (bağ, bahçe gibi) veya kira geliri getiren (konut, iş yeri) yerler ile paydaşlığın inkâr edildiği durumlarda intifadan men şartı aranmaz.

3. Davanın Özellikleri

• Zamanaşımı: Ecrimisil davaları, dava tarihinden geriye doğru 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir.
• Bedel Tespiti: Tazminat miktarı belirlenirken taşınmazın imar durumu, yüzölçümü, niteliği, konumu, piyasadaki emsal kira bedelleri ve kullanım şekli gibi kriterler esas alınır.
• Kamu Taşınmazları: Kamu idareleri, haksız işgal edilen taşınmazları için 2886 sayılı Kanun uyarınca tek taraflı olarak ecrimisil ihbarnamesi düzenleyebilir ve gerekirse tahliye işlemini mülki amir aracılığıyla gerçekleştirebilir.
• Faiz: Ecrimisil borcuna temerrüt faizi uygulanabilir. Yargıtay faizin her yılın sonunda (dönemsel olarak) işlemeye başlayacağını kabul etmektedir.

Özetle; ecrimisil davası, hak sahibinin mülkiyet hakkını koruyan ve haksız kullanımı tazmin eden, özellikle mülkiyet türüne (tek kişi veya birlikte mülkiyet) ve malın niteliğine (kamu veya özel) göre farklı usulleri bulunan bir dava türüdür.

4.Ecrimisil Tazminatında İndirim Yapılması 

Kamu Taşınmazlarında Uygulanan İndirimler

Kamu idarelerinin mülkiyetindeki taşınmazların haksız işgali durumunda, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde ciddi indirim imkânları tanınmıştır:

• İtiraz Etmeme İndirimi: Ecrimisil ihbarnamesine karşı herhangi bir itirazda bulunulmaması durumunda ecrimisil bedeli üzerinden %20 indirim uygulanır. Fuzuli şagil itiraz etmiş veya dava açmış olsa dahi, eğer bu itirazından kayıtsız şartsız vazgeçerse bu indirimden yararlanmaya devam edebilir.
• Peşin Ödeme İndirimi: Ecrimisil bedelinin peşin ödenmesi halinde ayrıca %15 indirim hakkı tanınır.
• Toplam İndirim Oranı: Eğer bir kişi ecrimisil bedeline itiraz etmeden, 60 gün içinde ödemeyi peşin yaparsa, toplamda %35 indirimden yararlanma imkanına sahip olur.
• Dava Açılması Halinde Durum: Kural olarak şagil ecrimisil talebine karşı iptal davası açarsa artık ecrimisil bedelinde indirim uygulanmaz. Eğer şagil iptal davası açarsa ve mahkemece ecrimisilin bir kısmı iptal edilirse, geri kalan kesinleşmiş bedel üzerinden %20'lik itiraz etmeme indirimi kural olarak uygulanmaz. 

Özel Hukuk ve Genel İlkeler Bakımından İndirim

Özel hukuk kapsamındaki ecrimisil davalarında durum kamu taşınmazlarından farklılık göstermektedir:

• Hakkaniyet İndirimi Yasağı: Ecrimisil bedeli belirlenirken, özel bir indirim sebebi bulunmadıkça sırf hakkaniyet gerekçesiyle indirim yapılması mümkün değildir.
• Hak Sahibinin Kusuru: Öğretide hak sahibinin taşınmazı boş bırakması veya iadesini talep etmekte ihmalkâr davranması gibi durumların (kusurunun) Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 51 ve 52 çerçevesinde bir indirim sebebi olabileceği savunulsa da; tarafımızın da katıldığı görüşe göre ecrimisil haksız zenginleşmenin iadesi niteliğinde olduğundan, elde edilen menfaat azalmadıkça bu tür kusurlar sebebiyle indirim yapılmamalıdır.
• Tahliye Davası Açılmaması: Hak sahibinin tahliye davası açmayıp sadece ecrimisil talep etmesi  ecrimisilin artmasına sebep olsa bile, bu durum kötü niyetli zilyede indirim hakkı vermez; çünkü fuzuli şagilin haksız kullanımı devam etmektedir.
• Zilyedin Hak Sahibini Bilmemesi: Fuzuli sagilin taşınmazın gerçek sahibini bilmemesi veya bulamaması, ecrimisil bedelinden indirim yapılması için bir gerekçe teşkil etmez.

Özetle, kamu taşınmazlarında itiraz etmeme ve peşin ödeme şartıyla %35'e varan indirimler mevcutken, özel hukukta ecrimisil esasen bir "kazanç devri" ve "haksız zenginleşmenin iadesi" olarak görüldüğünden kural olarak indirim yapılmaz.

Tapu Kayıt Belgesi Ecrimisl Talebine Engel Olabilir mi? 

Ecrimisil talebinin kabulü şartlarından biri de kişinin bir taşınmazı veya taşınırı yasal bir hakka (sözleşme, mülkiyet, intifa vb.) dayanmadan kullanmasıdır. Özellikle kamuya ait taşınmazlara ilişkin ecrimisil taleplerinde eski tarihli tapu kayıt belgeleri davalarda öne sürülmekte ve ecrimisil talebinin reddi istenilmektedir. Ancak tapu kayıt belgesi bir taşınmazın yasal kullanım hakkına sahip olunduğunu göstermemektedir ve bu belgeler ile ecrimisil talebine engel olunması mümkün değildir. Kısacası, tapu kayıt belgesi mülkiyet hakkı ya da yasal kullanım hakkı kazandırmaz, ecrimisil ödeme yükümlülüğü yine de doğabilir.