Avukatın yükümlülükleri nelerdir?

Avukat ile müvekkili arasında avukatın belli bir hukuki yardımda bulunmayı üstlendiği, müvekkilin de avukatın üstlendiği işe karşılık ücret ödemeyi taahhüt ettiği bir avukatlık sözleşmesi kurulur. Avukatın sözleşmeye konu hukuki yardımı ifa ederken görevi sadece sözleşmeye konu işi bitirmekle sona ermemekte, bunun yanı sıra kanunen öngörülmüş diğer yükümlülükleri de doğmaktadır. Avukatlık Kanunu md. 34[1] ve TBK md. 506[2] avukata sözleşmeye konu hukuki yardımı ifa ederken objektif özen yükümlülüğü getirmektedir.

Avukatın özen yükümlülüğü kapsamında avukat, yasal düzenlemeleri bilmeli, üst mahkemelerin yayınlanmış kararlarını, mesleği ile veya üstlendiği dava ile ilgili yayınları sürekli takip etmeli, bunların yanında, takip ettiği dava için özenli bir çalışma bir çalışma ortaya koymalıdır. Bu çalışmadaki özen, gerçekçi ve objektif olmalıdır. Davanın yürütülmesindeki birtakım hatalar, dosya içeriğinin iyi bilinmemesinden veya dosyadaki hususlara dikkat etmemekten kaynaklandığı takdirde avukatın özen yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle sorumluluğu doğacaktır. [3]

Hem hukukumuzda hem de uluslararası hukukta avukatın işi özenle yürütme yükümlüğünün dışında temel bir yükümlülüğü daha vardır. Bu yükümlülük işi sadakatle yürütme yükümlülüğüdür. Avukatlık Kanunu md. 34 vd. hükümlerinde avukatın işi sadakatle yürütmesi gerektiği vurgulanmıştır. Avukatın müvekkilin menfaatini koruması, işi gereği elde ettiği sırları saklama yükümlülüğü ve taraf değiştirme yasağı da sadakat yükümlülüğünün bir parçası olarak karşımıza çıkmaktadır.

[1] AK md. 34 :"Avukatlar, yüklendikleri görevleri bu görevin kutsallığına yakışır bir şekilde özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmek ve avukatlık unvanının gerektirdiği saygı ve güvene uygun biçimde davranmak ve Türkiye Barolar Birliğince belirlenen meslek kurallarına uymakla yükümlüdürler."

[2] TBK md. 506: "Vekil, vekâlet borcunu bizzat ifa etmekle yükümlüdür. Ancak vekile yetki verildiği veya durumun zorunlu ya da teamülün mümkün kıldığı hâllerde vekil, işi başkasına yaptırabilir.

Vekil üstlendiği iş ve hizmetleri, vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür.

Vekilin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır."

[3] Başpınar, Veysel, Avukatın Özen Borcu, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XII, Y. 2008, Sa. 1-2, sf. 55